Nowości

Przyczyny zbłądzenia

Artykuły » Przyczyny zbłądzenia


II Błędy typu interpretacyjnego 

Ta grupa błędów w interpretacji Biblii, zwana także błędami hermeneutycznymi, jest najliczniejsza i choć mniej zauważalna bywa równie groźna jak poprzednia. Aby lepiej zrozumieć, na czym polega ten problem należy wziąć pod uwagę charakter Pisma Świętego i zrozumieć, że poza tym, że jest ono słowem samego Boga, jest również książką – tekstem pisanym i aby rozumieć jej treść należy zastosować zasady interpretacji tekstów pisanych, zaś aby właściwie odczytać nakazy i zalecenia zawarte w tekście należy do Pisma Świętego zastosować zasady podobne do tych, które stosujemy w przypadku przepisów prawa, czyli np. zasadę progresywności. Nie jest jednak moim zamiarem opisywać tu zasad interpretacji tekstów, gdyż można je wyczytać w ogólnie dostępnej, podstawowej literaturze teologicznej (także prawniczej). Zajmijmy się, więc samymi błędami; aby łatwiej było czytać niniejszy artykuł podzieliłem je na najbardziej podstawowe grupy, które poniżej przedstawiam w punktach.

  1. Ewidentne błędy interpretacyjne – tekst nie mówi tego, czego próbuje się na jego podstawie dowieść.
  2. Naruszenie zasady progresywności objawienia.
  3. Naruszenie zasady spójności objawienia Biblijnego.
  4. Wyrywanie tekstu z kontekstu.
  5. Niewłaściwe zastosowanie tekstu.
  6. Rozumienie pojęć stosowanych w Biblii w ich dzisiejszym znaczeniu, a nie w znaczeniu, w których używa ich Biblia.
  7. Niezrozumienie którejś z zasad interpretacyjnych.
  8. Inne błędy.



ad 1. Ewidentne błędy interpretacyjne – tekst nie mówi tego, czego próbuje się na jego podstawie dowieść.Jest to bardzo częsty błąd, który nawet trudno nazwać błędem interpretacyjnym, gdyż twierdzenie na podstawie jakiegoś tekstu czegoś, czego on nie mówi nie jest w ogóle interpretacją tekstu, lecz dowolną improwizacją na jego temat. Żeby to zobrazować przyjrzyjmy się kilku przykładom: 

  • Werset z Ewangelii Jana 19:26-27 A gdy Jezus ujrzał matkę i ucznia, którego miłował, stojącego przy niej, rzekł do matki: Niewiasto, oto syn twój! Potem rzekł do ucznia: Oto matka twoja! I od owej godziny wziął ją ów uczeń do siebie, „rozumiany” jest przez katolików w ten sposób, że jakoby Pan Jezus Chrystus w tej chwili uczynił Marię matką nas wszystkich, a szczególnie kościoła; Tylko, że ten tekst nic takiego nie mówi! W przypadku katolików to samo dotyczy np. kwestii papiestwa, gdyż na wersetach Ewangelii Mateusza 16:18-19 w żaden sposób nie można oprzeć doktryny papiestwa, i to choćby nawet przyjąć całkowicie katolicką ich interpretacje, gdyż wersety te (ani żadne inne) nic nie mówią o następcach Piotra. Tak, więc papiestwo NIE jest oparte na tym wersecie. 

  • Podobnie czynią Świadkowie Jehowy (i to w dodatku w podobnej kwestii), gdy na przypowieści o słudze wiernym i roztropnym a konkretnie na wersecie Mat. 24:45 zawierającym pytanie:, Kto więc jest tym sługą wiernym i roztropnym... Odpowiadają: „oczywiście Ciało Kierownicze”, choć werset nic nie mówi o żadnym ciele kolegialnym czy czymś podobnym, zaś sam pozostaje jedynie zapytaniem. 

  • Taki sam błąd popełniają Adwentyści, którzy bez najmniejszego Biblijnego uzasadnienia po prostu przyjmują na podstawie wersetu Obj 19:10c (...) A świadectwem Jezusa jest duch proroctwa, że owym duchem była Elen G. White, co ani nie jest uzasadnione Biblijne, ani nie wynika z tekstu jakoby chodziło o jakiekolwiek proroctwa poza tymi, które są spisane w Piśmie Świętym (pamiętajmy też, że ten wiersz znajduje się w Objawieniu, które samo jest księgą prorocką). Tak, więc interpretacja tego fragmentu wersetu powinna nawiązywać do Ewangelii Jana 5:39, w którym czytamy: Badacie Pisma, bo sądzicie, że macie w nich żywot wieczny; a one składają świadectwo o mnie, co prowadzi do wniosku, że chodzi tu o Ducha Proroctwa, który jest autorem Pisma Świętego, czyli po prostu Ducha Świętego, który poprzez całych 66 ksiąg Biblii składa świadectwo o Jezusie. 

  • Mormoni, czyli Kościół Apostolski Świętych Dni Ostatnich również popełniają tego typu nadużycie, gdy solidnie próbuje im się udowadniać, że Księga Mormona nie może być Pismem Świętym, przytaczają werset z Ewangelii Jana 21:25 Wiele też innych rzeczy dokonał Jezus, które, gdyby miały być spisane jedna po drugiej, mniemam, że i cały świat nie pomieściłby ksiąg, które by należało napisać., zupełnie nie zauważając, że wyrażenie „gdyby miały być spisane” nie tylko nie dowodzi istnienia innych ksiąg, lecz wręcz przeciwnie z wersetu tego wynika, że nie miały być spisane inne księgi.



Za podsumowanie niech nam służy werset z II Listu Piotra 1:20: Przede wszystkim to wiedzcie, że wszelkie proroctwo Pisma nie podlega dowolnemu wykładowi. 

Ad 2. Naruszenie zasady progresywności objawienia. Progresywność objawienia jest podstawową zasadą, jeśli chodzi o zrozumienie poselstwa Biblii, która wynika z faktu, że Bóg w swojej łasce nie odsłonił przed ludźmi całej swojej woli, lecz czynił to sukcesywnie. Praktycznie, poszanowanie tej zasady, przejawia się (podobnie zresztą jak w prawie) tym, że teksty nowsze uważamy za ważniejsze od starszych, czyli że nie komentujemy tekstów nowszych starszymi, ale zawsze starsze nowszymi. Naruszenia tej zasady interpretacyjnej są tak nagminne, że trudno nawet je zliczyć, jednak w celu jej zobrazowania przytoczmy jeden przykład. 

Kościoły i ruchy religijne wchodzące do rodziny kościołów zwanych od ich protoplasty Milerowskimi (Adwentyści, Świadkowie Jehowy, Ruch Misyjny Epifania, Sabatyści, Badacze Pisma Świętego, Wolni Badacze Pisma Świętego, Chrystadelfianie itd.) nie wierzą w nieśmiertelność duszy ludzkiej twierdząc, że po śmierci człowiek trafia po prostu do grobu i trwa w nieistnieniu aż do chwili, gdy Bóg znów go stworzy na nowo przy zmartwychwstaniu. Na poparcie tego twierdzenia cytowany jest fragment księgi Kaznodziei Salomona 3:19 Bo los synów ludzkich jest taki, jak los zwierząt, jednaki jest los obojga. Jak one umierają, tak umierają tamci; i wszyscy mają to samo tchnienie. Człowiek nie ma żadnej przewagi nad zwierzęciem. Bo wszystko jest marnością.. Tak wyrwany z kontekstu werset faktycznie może prowadzić do błędnego wniosku jakoby dusza ludzka ginęła wraz z ciałem, jednak gdybyśmy doczytali Koheleta do końca, to przekonamy się, że ww. werset jest jedynie fragmentem rozmyślań, którym na naszych oczach oddaje się autor księgi, zaś na końcu dochodzi do stwierdzenia:...duch zaś wróci do Boga, który go dał (Kazn. 12:7b). Podobne wnioski można także wysnuć analizując ewangeliczną historię o bogaczu i Łazarzu (Łuk.16:24) i używając tam zawartego obrazu „życia po życiu” można śmiało i prawidłowo skomentować ww. wiersze z Księgi Kaznodziei. Natomiast próba odwrócenia tego porządku (ruchy Millerowskie komentują wierszem z Kazn. 3:19 historię o bogaczu i Łazarzu) zakończy się niewiarą w istnienie człowieka po biologicznej śmierci organizmu (W tym temacie patrz mój artykuł „Czym jest śmierć”). 

Ad 3. Naruszenie zasady spójności objawienia Biblijnego.Wewnętrzna spójność poselstwa Biblijnego jest faktem, jeśli Biblia jest księga, za którą uważają ją chrześcijanie. Naruszenie tej zasady często wiąże się z prowadzeniem dyskusji, a szczególnie „starć” o charakterze apologetycznym, czyli dyskusji pomiędzy przedstawicielami poszczególnych kierunków teologicznych. Krótko mówiąc chodzi tu o przeciwstawianie sobie nawzajem wersetów Biblijnych, co niesie za sobą podtekst jakoby Biblia była wewnętrznie niespójna. 

Za przykład niech nam wystarczy stosowane w polemikach z unitarianami (nie wierzą w boskość Pana Jezusa i Ducha Świętego) odpowiedzi na werset J. 14:28c: Ojciec większy jest niż Ja wersetu J. 10:30 Ja i Ojciec jedno jesteśmy. Takich zestawień w Piśmie Świętym można doszukać się więcej, ale tu nie chodzi o mecz i nie ma racji ten, który wygrywa w ilości zacytowanych wersetów, powiedzmy 6:2, gdyż wystarczy jeden werset, który nie pasuje do całości czyjejś tam teorii, a powinien zastanowić się czy aby nie jest ona mylna. Pismo Święte jest wewnętrznie spójne, więc zamiast „ostrzeliwania” pozycji wroga setką wersetów lepiej jest się skupić na solidnej analizie jednego (najlepiej najpóźniejszego, bądź najpełniejszego) tekstu, jeśli zaś uda się na jego podstawie dojść do spójnych wniosków, bądźmy pewni, że ponieważ Pismo Świętej jest wewnętrznie spójne, wnioski z analizy pozostałych tekstów powinny okazać się podobne (No chyba, że naruszymy którąś z zasad interpretacji tekstów, np. zasadę progresywności objawienia). 

Ad 4. Wyrywanie tekstu z kontekstu. Wyrywanie tekstu z kontekstu jest niemal tak powszechne, jak naruszenie zasady progresywności objawienia i często chodzi z nim w parze. Aby to zobrazować wystarczy przypomnieć pomyłkę czynioną przez zwolenników śmiertelności duszy w przypadku Księgi Koheleta, gdzie kontekst całej księgi, a szczególnie jej zakończenie rzuca zupełnie inne światło na sprawę duszy niż wyrwany z tego kontekstu tekst Kazn. 3,19. Przykładów tego typu jest wręcz mnóstwo, lecz nie sądzę, by przytoczenie ich w większej liczbie mogło cokolwiek więcej rozjaśnić w omawianej sprawie.